Rugo
Kursga yozilish
Bepul qo'llanma · 2026-yil sentabr

Rus tili va adabiyoti milliy sertifikati

Imtihon aslida nimadan iborat, 100 ball qayerda yotadi, nimani o'qish kerak va sakkiz haftada qanday tayyorlanish mumkin. Hammasi agentlikning rasmiy spetsifikatsiyasi asosida — o'ylab topilgan raqam yo'q.

Imtihon pasporti

Rasmiy spetsifikatsiyadan olingan asosiy raqamlar.

45

savol

100

ball

180

daqiqa

Imtihon rus tilida o'tadi. Sertifikat olish uchun 60 ball yetarli, u 3 yil amal qiladi.

Bu sertifikat kimga mos keladi

"Rus tili va adabiyoti" — ona tili va adabiyot fanining rus varianti. Shuning uchun u faqat rus (yevro) guruhga hujjat topshirganda hisobga olinadi. O'zbek guruhga kirmoqchi bo'lsangiz, bu sertifikat sizga ball bermaydi.

Imtihon rus maktabi dasturi darajasida tuzilgan: 24 ballik insho va XIX–XX asr rus adabiyoti bo'yicha savollar bor. Ruschani endi boshlayotgan odam uchun bu imtihon emas.

Agar maqsadingiz umuman rus tilini o'rganish bo'lsa, sertifikat kerak emas — boshqa yo'l qisqaroq va arzonroq bo'ladi.

Ballar qayerda yotadi

Format jadvalidagi har bir topshiriqning bahosi qo'shib chiqilgan.

O'qish savodxonligi15 savol25,7

Berilgan matnni o'qib, uni tushunganingizni ko'rsatasiz. Imtihondagi eng katta blok.

Insho (yozma savodxonlik)1 savol24

Bitta topshiriq — lekin butun imtihonning chorak qismi. Kengaytirilgan javob yoziladi.

Lingvistik va adabiy tahlil9 savol15,3

Ochiq savollar: variant yo'q, javobni o'zingiz yozasiz. Har biri a va b qismdan iborat.

Adabiyot5 savol8,9

Asarlar, mualliflar, qahramonlar va adabiyot nazariyasi bo'yicha yopiq savollar.

Moslikni aniqlash3 savol5,1

Ikki ustundagi ma'lumotni bir-biriga moslaysiz — masalan, asar va muallif.

Morfologiya2 savol4,2

So'z turkumlari va ularning grammatik belgilari.

Sintaksis2 savol4,2

So'z birikmasi va gap qurilishi, gap bo'laklari.

Stilistika va nutq madaniyati2 savol4,2

Nutq uslublari va matndagi xatolarni topish.

Orfografiya2 savol2,8

Imlo qoidalari — yozilishi qiyin holatlar.

Leksika va frazeologiya1 savol1,7

So'z ma'nosi, sinonim, antonim, paronim, frazeologizm.

Punktuatsiya1 savol1,7

Tinish belgilari.

Fonetika, grafika, orfoepiya1 savol1,1

Tovush va harf munosabati, talaffuz normalari.

Morfemika va so'z yasalishi1 savol1,1

So'z tarkibi va yasalish usullari.

Bu imtihon qoida yodlash imtihoni emas

O'qish savodxonligi, insho va ochiq tahlil topshiriqlari birgalikda 65 ball beradi. Sertifikat olish uchun esa 60 ball yetarli.

Fonetika, leksika, orfografiya, morfemika, morfologiya, sintaksis, punktuatsiya va stilistika — hammasi qo'shilib atigi 21 ball.

Ya'ni imtihonning deyarli uchdan ikki qismi bitta ko'nikmaga bog'liq: matnni tushunish va o'z fikringizni rus tilida yozma bayon qila olish. Qoidalarni bilish kerak, lekin faqat qoidalarni yodlab bu imtihondan o'tib bo'lmaydi.

65

matn bilan ishlash

21

qoida bilish

Topshiriq turlari

To'rt xil topshiriq bor va ular boshqacha baholanadi.

Yopiq, bitta javobli

1,1 / 1,7 / 2,5 ball

Variantlardan bittasi tanlanadi. Ball savolning murakkabligiga qarab beriladi — oson savol 1,1, qiyini 2,5. Xato javob uchun ball ayirilmaydi, shunchaki 0 bo'ladi.

Moslikni aniqlash

1,7 ball

Ikki ro'yxat beriladi, ularni juftlaysiz. Uchta shunday topshiriq bor.

Qisqa ochiq javob (a va b)

a — 0,8 / b — 0,9 / ikkalasi — 1,7 ball

Variant yo'q, javobni o'zingiz yozasiz. Bitta qismini bilsangiz ham ball olasiz — shuning uchun bo'sh qoldirmang.

Kengaytirilgan javob (insho)

24 ball

Bitta topshiriq, eng katta ball. Buni tashlab ketish — imtihonni tashlab ketish bilan barobar.

Ochiq javoblarning to'rtta qoidasi

Bular rasmiy hujjatda yozilgan, lekin ko'pchilik ularni imtihon kuni bilib qoladi. Bilib turgan odam shu yerda bir necha ball yutadi.

Javob bitta harf, so'z yoki so'z birikmasi bo'lishi kerak

Uzun izoh yozish shart emas va foyda bermaydi. Aniq atamani yozing.

Sinonim bilan yozilgan javob ham to'g'ri hisoblanadi

Atamaning aniq shaklini eslay olmasangiz, ma'nodoshini yozing — bu sizni qutqaradi.

Imlo va uslub xatolari hisobga olinmaydi

Bundan istisno — orfografiya, nutq madaniyati va stilistikani tekshiradigan topshiriqlar. Qolgan joylarda so'zni xato yozib qo'yishdan qo'rqmang, javobni yozing.

To'g'ri javob yoniga noto'g'risi ham yozilsa — 0 ball

Eng ko'p ball yo'qotiladigan xato. "Bulardan biri" deb ikki variantni yozish — javobni butunlay yo'qotish demak. Bittasini tanlang.

Rus tili bloklari

Sakkiz blok, jami 21 ball. Har birida nima so'raladi va qayerda adashiladi.

Fonetika, grafika, orfoepiya1 savol · 1,1 ball

Nima so'raladi

  • Tovush va harf sonining mos kelmasligi
  • e, yo, yu, ya harflarining tovush qiymati
  • Undoshlarning jaranglashuvi va jarangsizlanishi
  • Urg'u va talaffuz normalari

Qanday tayyorlanish kerak

Eng arzon blok, lekin eng oson ham. Bir kunda o'rganib qo'ysa bo'ladi: e/yo/yu/ya qachon ikkita tovush beradi, yumshoqlik belgisi qanday hisoblanadi. Urg'ularni esa ro'yxat qilib yodlash kerak — mantiq yo'q.

Tuzoq

"Nechta tovush, nechta harf" savolida yumshatish belgisi va qo'sh undoshlar adashtiradi. So'zni ovoz chiqarib aytib ko'ring.

Leksika va frazeologiya1 savol · 1,7 ball

Nima so'raladi

  • So'zning to'g'ri va ko'chma ma'nosi
  • Omonim, sinonim, antonim, paronim
  • Eskirgan so'zlar va neologizmlar
  • Frazeologizmlar, maqol va matallar ma'nosi

Qanday tayyorlanish kerak

Paronimlar (одеть/надеть, представить/предоставить) va frazeologizmlar — shu blokning yuragi. Ro'yxatni yodlashdan ko'ra, har birini gap ichida ishlatib ko'rgan foydaliroq.

Tuzoq

Frazeologizmning ma'nosi so'zlar yig'indisidan chiqmaydi. So'zma-so'z tarjima qilib tushunishga urinish — eng keng tarqalgan xato.

Orfografiya2 savol · 2,8 ball

Nima so'raladi

  • Ildizdagi urg'usiz va almashinuvchi unlilar
  • Old qo'shimchalar imlosi, Ъ va Ь ishlatilishi
  • N va NN qo'shimchalarda
  • NE va NI ning turli so'z turkumlari bilan yozilishi
  • Qo'shib, chiziqcha bilan va ajratib yozish

Qanday tayyorlanish kerak

N/NN va NE/NI — imtihonda eng ko'p uchraydigan ikkitasi. Bularning har biri uchun qaror daraxti tuzib oling: avval so'z turkumini aniqlang, keyin qoidani qo'llang. Boshqa tartibda ishlamaydi.

Tuzoq

Almashinuvchi ildizlarni urg'usiz unli deb o'ylab, tekshiruv so'z qidirish. Bu ikki boshqa qoida.

Morfemika va so'z yasalishi1 savol · 1,1 ball

Nima so'raladi

  • So'z tarkibi: ildiz, old qo'shimcha, qo'shimcha, tugallanma
  • Yasovchi va yasalgan asos
  • So'z yasalish usullari
  • O'zakdosh so'zlar

Qanday tayyorlanish kerak

So'zni bo'laklarga ajratishni mashq qiling — kuniga o'n so'z yetarli. Yasalish usulini aniqlash uchun so'zni kimdan yasalganini toping, keyin farqni ko'ring.

Tuzoq

Tugallanmasi yo'q so'zlarni (ravish, ravishdosh) tugallanmasi bor deb belgilash.

Morfologiya2 savol · 4,2 ball

Nima so'raladi

  • Ot, sifat, son, olmosh — razryadlari va turlanishi
  • Fe'l: turi, o'timliligi, mayli, zamoni, tuslanishi
  • Sifatdosh va ravishdosh
  • Yordamchi so'z turkumlari: ko'makchi, bog'lovchi, yuklama

Qanday tayyorlanish kerak

Ikki savoldan biri qiyin (2,5 ball) — odatda so'z turkumini farqlash bo'yicha. Sifatdosh sifatga, ravishdosh ravishga o'tgan holatlarni alohida mashq qiling.

Tuzoq

So'zni ko'rinishiga qarab turkumga qo'shish. Turkum gapdagi vazifa bilan aniqlanadi — shuning uchun so'zni gapdan ajratmang.

Sintaksis2 savol · 4,2 ball

Nima so'raladi

  • So'z birikmasidagi bog'lanish turlari
  • Gapning grammatik asosi, kesim turlari
  • Ikkinchi darajali bo'laklar
  • Qo'shma gap turlari va qismlar orasidagi bog'lanish

Qanday tayyorlanish kerak

Har bir mashq gapda avval grammatik asosni toping — qolgan hamma narsa shundan kelib chiqadi. Tahlil topshiriqlarida ham aynan shu so'raladi, ya'ni bu blokni o'rganish ikki marta ball beradi.

Tuzoq

Bosh bo'lak deb ko'makchili so'zni belgilash, yoki bir bosh bo'lakli gapni to'liqsiz gap deb hisoblash.

Punktuatsiya1 savol · 1,7 ball

Nima so'raladi

  • Uyushiq bo'laklar va umumlashtiruvchi so'zlar
  • Ajratilgan bo'laklar va qiyoslash oborotlari
  • Kirish so'zlar va undalmalar
  • Ko'chirma gap va iqtibos
  • Qo'shma gap turlarida tinish belgilari

Qanday tayyorlanish kerak

Vergul qo'yishdan oldin doim bitta savolga javob bering: bu yerda nima ajratilyapti? Uyushiq bo'lakmi, ajratilgan aniqlovchimi, qo'shma gapning qismimi. Shu aniqlansa, qoida o'zi kelib chiqadi.

Tuzoq

Kirish so'zga o'xshagan, lekin gap bo'lagi bo'lgan so'zlarni vergul bilan ajratish (однако, наконец, значит).

Stilistika va nutq madaniyati2 savol · 4,2 ball

Nima so'raladi

  • Nutq uslublari va ularni farqlash
  • Nutqiy va uslubiy xatolar
  • So'z turkumlari shakllarining to'g'ri ishlatilishi
  • Uslubiy sintaksis

Qanday tayyorlanish kerak

Bu blok insho bilan bevosita bog'langan: insho baholanayotganda ham aynan shu xatolar qidiriladi. Shuning uchun uni alohida emas, insho mashqi bilan birga o'rganing.

Tuzoq

Xato yo'qdek tuyulgan gapni to'g'ri deb belgilash. Ko'pincha xato grammatikada emas, so'z birikmasining mosligida bo'ladi.

Adabiyot

Adabiyot bevosita 5 savolda so'raladi, lekin tahlil topshiriqlarida va inshoda ham kerak bo'ladi.

Majburiy o'qish tavsiya etilgan asarlar

Rasmiy ro'yxat — o'nta asar. Bular imtihonda bevosita uchraydi va insho uchun ham dalil manbai bo'ladi.

  1. 1A. S. PushkinYevgeniy Onegin
  2. 2M. Yu. LermontovGeroy nashego vremeni
  3. 3N. V. GogolMyortvyye dushi
  4. 4F. M. DostoyevskiyPrestupleniye i nakazaniye
  5. 5I. S. TurgenevOttsy i deti
  6. 6I. A. GoncharovOblomov
  7. 7L. N. TolstoyVoyna i mir
  8. 8A. P. ChexovVishnyovyy sad, Dyadya Vanya
  9. 9A. I. KuprinPoyedinok
  10. 10M. A. BulgakovMaster i Margarita

Har bir asar bo'yicha nimani bilish kerak

  • Muallif haqida uchta fakt: qachon yashagan, qaysi adabiy oqimga mansub, asar qaysi davrda yozilgan.
  • Janr — roman, doston, qissa, komediya, drama. Imtihonda buni alohida so'rashadi.
  • Syujet chizig'i: nima bilan boshlanadi, burilish nuqtasi qayerda, qanday tugaydi.
  • Bosh qahramonlar va ular o'rtasidagi munosabat. Portret va nutq tavsiflari.
  • Mavzu, g'oya va muammo — bu uchtasi boshqa-boshqa narsa, imtihon ularni farqlaydi.
  • Kompozitsiya xususiyati: epizodning asardagi o'rni nima uchun muhim.
  • Badiiy tasvir vositalari: metafora, epitet, qiyoslash, simvol — matndan misol bilan.

Dastur besh blokdan iborat

XVIII–XIX asr rus adabiyoti

Imtihonning tayanch qismi — majburiy o'qish ro'yxatidagi o'nta asarning ettitasi shu davrdan.

Lomonosov, Fonvizin, Griboyedov, Pushkin, Lermontov, Gogol, Turgenev, Dostoyevskiy, Goncharov, Saltikov-Shchedrin, L. Tolstoy, Chexov, Ostrovskiy, Tyutchev, Fet, Nekrasov

XX asr rus adabiyoti

Eng keng ro'yxat. Ko'pi "umumiy tanishuv" darajasida so'raladi — hamma asarni o'qish shart emas, lekin muallif kim va nima yozgani aniq bilinishi kerak.

Blok, Axmatova, Tsvetayeva, Gumilyov, Mandelshtam, Mayakovskiy, Yesenin, Gorkiy, Kuprin, Bunin, Bulgakov, Pasternak, Nabokov, Platonov, Sholoxov, Tvardovskiy, Rasputin, Shukshin, Brodskiy, Zabolotskiy, Yevtushenko, Okudjava, Vysotskiy, Vampilov

Zamonaviy adabiyot

XXI asr va postmodernizm — faqat umumiy tanishuv darajasida.

Dovlatov, Makanin, Pelevin

O'zbek adabiyoti

Ko'pchilik kutmaydigan blok: rus tili imtihonida o'zbek adabiyoti ham so'raladi — rus tilida. Bu aslida qo'lingizdagi ustunlik, chunki bu asarlarni maktabdan bilasiz. Faqat nomlarini va atamalarini rus tilida bilib olish kerak.

Navoiy, Bobur, Uvaysiy, Muqimiy, Furqat, Fitrat, Cho'lpon, A. Qodiriy, A. Qahhor, G'. G'ulom, Oybek, H. Olimjon, Zulfiya, S. Ahmad, A. Yoqubov, E. Vohidov, A. Oripov, O'. Hoshimov, Sh. Xolmirzayev, Muhammad Ali, Nazar Eshonqul, Salomat Vafo, Zulfiya Qurolboy qizi, A. Faynberg

Xorijiy adabiyot

Bu blok ham bor va ham umumiy tanishuv darajasida so'raladi.

Shekspir, Servantes, Molyer, Rable, Svift, Bayron, Gyugo, Geyne, Sent-Ekzyuperi, Jek London, Oruell, Haksli, Kamyu, Sartr, Umberto Eko, Markes, Murakami

O'qish savodxonligi — 15 savol, 25,7 ball

Bu blokda sizdan yodlangan bilim so'ralmaydi. Matn beriladi va shu matn bo'yicha savollarga javob berasiz. Ya'ni javob matnning ichida turadi — uni topa bilish kerak.

1

Avval savollarni o'qing, keyin matnni

Nimani qidirayotganingizni bilib o'qigan odam matnni ikki marta o'qimaydi. Imtihonda vaqt — eng kam narsa.

2

Matn turini aniqlang

Badiiy, ilmiy, rasmiy yoki publitsistik. Imtihonda buni bevosita so'rashadi va bu savol bepul ball.

3

Asosiy fikrni bitta gapda yozing

Matn haqida keyin beriladigan savollarning yarmi shu bitta gapdan chiqadi.

4

Muallifning munosabatini ajrating

"Muallif qahramonga qanday qaraydi" degan savol deyarli har variantda bor. Javob to'g'ridan-to'g'ri aytilmaydi — baho beruvchi so'zlardan chiqariladi.

5

Javobni matndan ko'rsata olasizmi — tekshiring

Agar javobingizni tasdiqlaydigan jumlani matndan topa olmasangiz, bu javob emas — bu taxmin.

Insho — 24 ball

Bitta topshiriq butun imtihonning chorak qismini beradi. Rasmiy mezonlar to'rtta narsani tekshiradi: matn tuzilishi (mantiqiylik, ketma-ketlik, bog'lanish, mavzuga mosligi), fikrni erkin va to'g'ri yozma bayon qila olish, dalil keltira olish va ifoda vositalaridan foydalanish.

Ishlaydigan tuzilma

Kirish

2–3 gap

Mavzuni qo'yasiz va qanday savolga javob berayotganingizni aytasiz. Ta'rif yoki umumiy gap bilan boshlamang — savolni qo'ying.

Tezis

1 gap

O'z pozitsiyangizni aniq aytasiz. Butun insho shu bitta gapni isbotlashga xizmat qiladi.

Birinchi dalil

4–6 gap

Adabiy asardan misol. Asar nomi va muallifi aniq yoziladi, keyin epizod tavsiflanadi, keyin u tezisni qanday tasdiqlashi ko'rsatiladi.

Ikkinchi dalil

4–6 gap

Boshqa asardan yoki hayotiy misoldan. Birinchisini takrorlamasligi kerak — boshqa tomondan yondashsin.

Xulosa

2–3 gap

Tezisga qaytasiz, lekin uni so'zma-so'z takrorlamaysiz. Yangi fikr kiritmang.

Inshoda eng ko'p yo'qotiladigan ballar

  • Mavzudan chetga chiqish — eng qimmat xato. Mezonlarda "mavzuga mosligi" alohida turadi.
  • Dalilsiz da'vo: "bu juda muhim" deyish dalil emas. Asardan aniq epizod kerak.
  • Asar nomini yoki muallifni xato yozish — tayyorgarlik yo'qligini darhol ko'rsatadi.
  • Bitta uzun abzats. Tuzilma ko'rinmasa, mantiqiylik va ketma-ketlik bahosi tushadi.
  • Bilmagan murakkab so'zni ishlatishga urinish. Oddiy, lekin to'g'ri gap har doim yaxshiroq.
  • Vaqtni hisoblamaslik. Insho oxirida turadi, lekin unga kamida 45 daqiqa qoldirish kerak.

Inshoga ajratilgan vaqt qanday taqsimlanadi

5–7

daqiqa

Mavzuni tushunish va reja

30

daqiqa

Yozish

8–10

daqiqa

O'qib chiqish va tuzatish

180 daqiqani taqsimlash

Imtihonda eng ko'p yo'qotiladigan narsa — ball emas, vaqt. Quyidagi taqsimot 180 daqiqani to'liq qoplaydi.

Rus tili bloklari (1–12-savollar)25 daq

Tez o'tiladi: bilsangiz bilasiz, bilmasangiz o'tirib qolmang.

Adabiyot (13–17)12 daq

Faktga asoslangan savollar — cho'zilmaydi.

O'qish savodxonligi (18–32)45 daq

Eng katta blok. Matnni bir marta puxta o'qish shart.

Moslik (33–35)8 daq

Bilganlaringizni avval qo'ying, qolganini chiqarib tashlash usuli bilan toping.

Tahlil (36–44)30 daq

Ochiq javoblar. Har birining a va b qismi alohida ball beradi.

Insho (45)50 daq

Kamida shuncha qoldiring. 24 ball shu yerda.

Zaxira10 daq

Javob varaqasini tekshirish uchun.

8 haftalik reja

Ikki oylik tayyorgarlikni haftalarga bo'lgan ko'rinishi. Rugo jonli kursi ham shu tartibda boradi.

1

1-hafta

Daraja aniqlash va imtihon formati

To'liq sinov variantini vaqt bilan ishlash. Qaysi blokda necha ball yo'qotayotganingizni aniqlash. Format bilan tanishish.

Natija: Boshlang'ich ballingiz va zaif bloklaringiz ro'yxati.

2

2-hafta

O'qish savodxonligi — birinchi yondashuv

Turli uslubdagi matnlar bilan ishlash. Asosiy fikrni ajratish, muallif munosabatini aniqlash.

Natija: O'qish blokida barqaror 60 foizdan yuqori natija.

3

3-hafta

Grammatika: morfologiya va sintaksis

Grammatik asosni aniqlash mashqi, so'z turkumlarini farqlash, qo'shma gap turlari.

Natija: Tahlil topshiriqlariga tayyorgarlikning yarmi — bu ikki blok shu yerda ishlaydi.

4

4-hafta

Orfografiya, punktuatsiya, stilistika

N/NN, NE/NI, ajratilgan bo'laklar, kirish so'zlar. Nutqiy xatolarni topish.

Natija: 21 ballik qoida bloklarining ko'p qismi qo'lda.

5

5-hafta

Adabiyot: XIX asr

Majburiy ro'yxatdagi asarlar — muallif, janr, syujet, qahramonlar, g'oya. Har bir asar bo'yicha bitta sahifalik konspekt.

Natija: O'nta majburiy asardan yettitasi yopilgan.

6

6-hafta

Adabiyot: XX asr, o'zbek va xorijiy adabiyot

Qolgan asarlar va umumiy tanishuv bloklari. Adabiyot nazariyasi atamalari.

Natija: Adabiyot va moslik bloklari yopilgan.

7

7-hafta

Insho

Haftada uchta insho, har biri tekshiriladi va qayta yoziladi. Tuzilma avtomatlashguncha.

Natija: Tayyor tuzilma va 45 daqiqada yozish tezligi.

8

8-hafta

Sinov imtihonlari

To'liq formatdagi ikki-uch variant, vaqt bilan. Xatolar tahlili va oxirgi tuzatishlar.

Natija: Imtihon kunida kutilmagan narsa qolmaydi.

Natija va qabul

Foiz qanday ballga aylanadi.

60 foizdan past

Sertifikat berilmaydi. Keyingi sessiyada qayta topshirish mumkin.

60 foiz va undan yuqori

Sertifikat beriladi va 3 yil amal qiladi.

60–86 foiz oralig’ida

OTMga kirishda shu fan bo'yicha ball proporsional tarzda hisoblanadi.

86 foiz va undan yuqori

Shu fan bo'yicha belgilangan maksimal ball beriladi.

Ro'yxatdan o'tish

OneID orqali kirasiz, fanni tanlaysiz va imtihon topshiradigan hududni ko'rsatasiz. Portal: my.gov.uz

Ro'yxatdan o'tish imtihondan ancha oldin yopiladi va to'lov muddati undan ham qisqa. Sanalarni har safar agentlikning o'z saytidan tekshiring — bu yerdagi ma'lumot eskirgan bo'lishi mumkin.

Manbalar

Bu qo'llanmadagi har bir raqam shu hujjatlardan olingan. O'zingiz ham tekshiring.

Rasmiy spetsifikatsiya (PDF)

Imtihon tuzilishi, ballar va mavzular ro'yxati — birlamchi manba.

Bilim va malakalarni baholash agentligi

Test namunalari, jadval va rasmiy e'lonlar.

Ro'yxatdan o'tish

Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali.

Spetsifikatsiyaga o'zgartirish kiritilishi mumkin — agentlik buni hujjatning o'zida yozib qo'ygan. Imtihonga yaqin qolganda formatni yana bir marta tekshiring.

Buni yolg'iz emas, guruhda bosib o'tish

Rugoda shu reja bo'yicha jonli darslar o'tiladi: malakali o'qituvchi, guruhda 10–15 o'quvchi, inshongiz har hafta tekshiriladi.

Ariza qoldirish